Sáng hôm qua
22.12 tại Hội trường Clementê ở Vatican,
Đức Thánh Cha đã có cuộc gặp gỡ thường niên với giáo triều Rôma để ôn lại hoạt
động trong năm qua cũng như gởi lời chúc mừng Giáng sinh đến các thành viên
trong Giáo triều gồm các Giám mục và linh mục phụ trách cho các Thánh bộ, Văn
phòng, tòa án… ĐTC nói: “Dịp này là cơ hội để chúng ta cùng suy nghĩ về
hoạt động của Giáo Triều Rôma như một mô hình thu nhỏ của Giáo Hội. Giáo triều
như một cơ thể mà chúng ta cùng nhau nghiêm túc kiểm điểm mỗi ngày, nhờ
vậy cơ thể được sống động hơn, khỏe mạnh hơn, hài hòa hơn và đoàn kết hơn
với Thân Mình của Chúa Kitô”.
“Tự
thân Giáo triều luôn đòi buộc mình phát triển trong sự hiệp nhất, thánh thiện,
khôn ngoan
để thực hiện đầy đủ nhiệm vụ của mình. Tuy nhiên, như bất kỳ cơ thể nào,
nó cũng mang những chứng bệnh, rủi ro và thương tật. … Tôi muốn đề cập đến
một số chứng bệnh mà chúng ta gặp phải thường xuyên nhất trong đời sống Giáo
Triều. Đó là những căn bệnh và những cám dỗ làm suy yếu việc phục vụ của
chúng ta cho Thiên Chúa. Hôm nay tất cả chúng ta được mời gọi hiện diện nơi đây
để kiểm điểm lương tâm mình hầu xứng đáng mừng lễ Giáng Sinh”. Sau đây là 15
căn bệnh mà ĐTC đã liệt kê ra:
1. Bệnh tưởng mình là “bất diệt”, “miễn nhiễm” hay “rất cần thiết”.
Chính ảo tưởng như vậy làm và lơ việc kiểm điểm mỗi ngày. Một giáo
triều không biết kiểm điểm, không canh tân, không tìm cách cải tiến, thì
đó là một cơ thể đau yếu. Khi viếng nghĩa trang giúp chúng ta nhìn thấy
tên của những người mà chúng ta từng nghĩ họ là ‘bất tử’, ‘miễn nhiễm’,
và ‘không ai có thể thế được’! Đó là bệnh của người giàu có trong Tin
Mừng nghĩ rằng mình sống mãi (x.Lc 12,13-21) và cả những người trở thành
chủ nhân ông, cho rằng mình hơn người khác, chứ không biết mình được
gọi là để phục vụ tất cả mọi người. Bệnh này thường phát sinh từ việc
ham mê quyền bính, từ chủ thuyết narcissism, tự yêu mình mình, say mê
hình ảnh của mình mà không nhìn thấy hình ảnh của Thiên Chúa nơi khuôn
mặt của những người khác, đặc biệt là những người yếu đuối và túng thiếu
nhất. Thuốc chữa bệnh dịch này là ơn thánh, ơn cảm thấy mình là người
tội lỗi và thành tâm nói rằng: ”Chúng tôi chỉ là những đầy tớ vô dụng.
Chúng tôi chỉ làm những gì chúng tôi phải làm” (Lc 17,10).
2. Bệnh của thuyết “Marthaism” (theo câu chuyện của bà Martha) quá bận tâm đến công việc:
Đây là những con người chìm đắm trong công việc, và lơ là với phần tốt
hơn, là ngồi bên chân để nghe Chúa Giêsu (x.Lc 10,38). Vì thế Chúa Giêsu
trong Tin Mừng đã kêu gọi các môn đệ ”các con hãy nghỉ ngơi đôi chút”
(x. Mc 6,31), vì lơ là việc cần thiết nghỉ ngơi sẽ dẫn tới tình trạng
căng thẳng và giao động. Thời gian nghỉ ngơi, cho những gánh vác trách
nhiệm là điều cần thiết phải làm, và cần phải sống thanh thản: dành thời
gian cho những người thân và tôn trọng các kỳ nghỉ là thời điểm bồi bổ
tinh thần và thể xác; cần học điều mà sách Qohelet đã nói trong sách
Giảng Viên: ”Mọi việc điều có thời” (x. Gv 3,1-15).
3. Bệnh ”chai cứng” tâm trí và tinh thần:
là những người có tâm hồn chai đá, “cứng đầu cứng cổ” (Cv 7,51-6); bệnh
của những người đánh mất sự thanh thản nội tâm, mất sức sinh động và
sáng tạo, để rồi bị các giấy tờ đè lên, khiến họ nên như “chiếc máy hồ
sơ di động”, thủ tục và pháp lý chứ không còn là “người của Thiên Chúa”
nữa (x. Dt 3,12). Nguy cơ này làm họ đánh mất sự nhạy cảm nhân bản cần
thiết để khóc với những người khóc và vui với những người vui! Đó là
bệnh của những người mất ”tâm tình của Chúa Giêsu” (x. Pl 2,5-11), vì
vậy với thời gian, tâm hồn họ trở nên khô cằn và không còn biết yêu Chúa
và tha nhân vô điều kiện nữa (x.Mt 22, 23-40). Là Kitô hữu có nghĩa là
“có cùng những tâm tình như Chúa Giêsu Kitô, những tâm tình khiêm tốn,
và hiến thân, không dính bén và quảng đại.”
4. Bệnh kế hoạch thái quá và duy hiệu năng.
Lên kế hoạch tông đồ cách tỉ mỉ và sắp xếp thực hiện nó một cách chi
tiết, vô tình chúng ta trở thành một kế toán viên hay một con buôn.
Chuẩn bị mọi sự là điều tốt và cần thiết, nhưng đừng bao giờ để mình rơi
vào cám dỗ làm hết mọi chuyện mà không để cho Chúa Thánh Thần tự do
hoạt động. Chính Thánh Thần mới là Đấng lớn hơn chúng ta, quảng đại hơn
mọi kế hoạch của con người (x.Ga 3,8). Người ta rơi vào căn bệnh này vì
luôn thấy “dễ chịu và thoải mái hơn khi tự sắp xếp các kế hoạch và không
muốn thay đổi quan điểm của mình. Thật vậy Giáo Hội thể hiện sự trung
thành theo sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần khi Giáo Hội không áp đặt
trên Thần Khí. Thánh Thần là làn gió mát, sáng tạo và mới mẻ!
5. Bệnh hợp tác kém. Khi
các chi thể đánh mất sự hiệp thông với nhau thì thân thể cũng mất đi sự
hài hòa và chừng mực của mình, nó biến thành một ban nhạc chỉ tạo ra
những tiếng ồn ào, vì các nhạc công không còn ăn ý với nhau, không sống
tinh thần hiệp thông và đồng đội. Khi chân nói với tay: “Tôi không cần
anh”, hoặc tay nói với đầu: “Tôi điều khiển anh”, thì gây nên sự khó
chịu và gương mù.
6. Bệnh Alzheimer’s -loại bệnh về não tác động đến trí nhớ- bệnh tinh thần:
làm ta quên đi “lịch sử cứu độ”, lịch sử cá nhân mỗi người với Chúa,
quên đi mối tình ban đầu (Kh 2,4). Tiến trình này làm suy thoái dần dần
khả năng tinh thần trong khoảng thời gian dài hay ngắn, tạo nên tình
trạng tật nguyền trầm trong cho con người, làm cho họ không còn khả năng
tự quyết, sống trong tình trạng lệ thuộc vào những quan niệm thường do
tưởng tượng. Chúng ta thấy điều đó nơi những người không còn nhớ cuộc
gặp gỡ ban đầu của họ với Chúa, nơi những người không còn cảm thức trong
cuộc sống, nơi những người chỉ bám vào “thời hiện tại”, với những đam
mê của mình, nơi những người bốc đồng, và những người xây những bức
tường và những tập quán bảo vệ mình, để trở nên nô lệ cho các thần tượng
mà chính tay họ nắn nên.
7. Bệnh cạnh tranh và háo danh.
Khi vẻ bề ngoài, màu áo và danh hiệu trở thành đối tượng ưu tiên của
cuộc sống, họ quên đi lời thánh Phaolô: “Anh em đừng làm gì vì cạnh
tranh hay háo danh, nhưng mỗi người với tất cả sự khiêm tốn, hãy coi
người khác hơn mình. Mỗi người đừng tìm tư lợi, nhưng hãy tìm lợi ích
cho người khác” (Pl 2,1-4). Đó là căn bệnh đưa chúng ta trở thành những
con người giả dối và sống một thứ “thần bí” giả hiệu, một kiểu “tu kín”
giả tạo. Chính thánh Phaolô đã định nghĩa họ là “những kẻ thù của Thập
Giá Chúa Kitô” vì “kiêu hãnh về những điều mà lẽ ra họ phải hổ thẹn và
chỉ họ nghĩ đến những điều thuộc về trần thế này” (Pl 3,19)
8. Bệnh tâm thần phân liệt trong cuộc sống.
Đó là bệnh của những người sống hai mặt, hậu quả của lối sống giả hình
và tầm thường, dần dần đưa đến trống rỗng tinh thần mà các văn bằng tiến
sĩ hoặc bằng cấp khác không thể lấp đầy được. Một thứ bệnh thường xảy
ra nơi những người bỏ việc mục vụ, và chỉ giới hạn vào những công việc
bàn giấy, đánh mất sự va chạm thực tế, tiếp xúc với những con người cụ
thể. Như thế họ tạo cho mình một thế giới hai mặt, ở đó họ dạy người ta,
nhưng sống kiểu khác và thường là lối sống phóng đãng. Việc hoán cải là
điều rất cần thiết và không thể thiếu được nơi căn bệnh trầm kha này
(x. Lc 15,11-32).
9. Bệnh ‘ngồi lê đôi mách’, nói hành nói xấu.
Tôi đã nói nhiều về bệnh này và không bao giờ cho đủ: Đó là một bệnh
nặng, thường bắt đầu bằng những cuộc chuyện trò, và nó làm cho con người
thành người “gieo rắc cỏ lùng“ (như Satan), và trong nhiều trường hợp,
họ trở thành kẻ “giết người không vấy máu”, giết hại danh thơm tiếng tốt
của linh mục đoàn và anh em cùng Dòng. Đó là bệnh của những kẻ hèn nhát
không có can đảm nói thẳng, mà chỉ nói sau lưng. Thánh Phaolô đã cảnh
báo: “Anh em hãy làm mọi sự mà đừng lẩm bẩm, không do dự, để không có gì
đáng trách và tinh tuyền” (Pl 2,14-18). Hỡi anh em, hãy tỉnh táo tránh
nói hành nói xấu!
10. Bệnh thần thánh hóa bề trên. Đó
là bệnh của những kẻ a dua, xu nịnh Bề trên, hy vọng tìm chút ân huệ.
Họ là kẻ tham lam, cơ hội, đi tôn vinh con người chứ không phải Thiên
Chúa (x.Mt 23,8-12). Đó là những người khi phục vụ chỉ nghĩ đến điều có
lợi cho mình, những kẻ bủn xỉn nhỏ nhặt, cau có, và chỉ hành động vì ích
kỷ (x. Gl 5,16-25). Bệnh này có thể xảy ra cho cả Bề trên khi họ chiêu
dụ vài cộng tác viên chịu phục tùng, trung thành, lệ thuộc nhưng hậu quả
là một sự đồng lõa thực sự.
11. Bệnh dửng dưng với người khác.
Khi mỗi người chỉ nghĩ đến mình và đánh mất sự thành thực trong mối
liên hệ chân thành với nhau. Khi người giỏi nhất không mang kiến thức
của mình để phục vụ anh em yếu kém hơn. Khi người ta học được kiến thức
gì đó và giữ riêng cho mình thay vì tích cực chia sẻ cho anh em. Họ là
người hay ghen tương và tinh ranh, cảm thấy vui mừng khi thấy người anh
em ngã xuống, thay vì nâng người anh em đứng lên và khích lệ họ!
12. Bệnh mang bộ mặt đưa đám.
Tức là những người cộc cằn và hung dữ, để tỏ mình đạo mạo, họ cần một
bộ mặt rầu rĩ, khắc khe khi xử sự với người khác, nhất là những người
lớp dưới. Họ là người cứng nhắc, lỗ mãng và kiêu hãnh. Trong thực tế, sự
nghiêm khắc chỉ để đóng kịch bên ngoài nhằm che đậy một tâm hồn bi
quan, sợ hãi và bất an về mình. Trong khi đó công tác tông đồ đòi buộc
phải là người nhã nhặn, thanh thản, nhiệt thành và vui tươi, mang niền
niềm vui đến nơi mình phục vụ. Một con tim đầy tràn Thiên Chúa là một
con tim hạnh phúc, chiếu tỏa và làm lan rộng niềm vui cho tất cả những
người quanh mình, người ta sẽ nhận thấy ngay điều đó. Chúng ta đừng đánh
mất tinh thần vui tươi, tinh thần hài hước, và phải viết tự phê chính
mình, nhờ đó chúng ta là những người dễ mến ngay trong những hoàn cảnh
khó khăn. Một chút tinh thần hài hước thật là điều tốt biết bao! Nó giúp
ích cho chúng ta dường nào. Hãy ghi nhớ câu nói của Thánh Thomas More:
tôi cầu nguyện hằng ngày và nó mang lại lợi ích cho tôi.
13. Bệnh vun quén. Làm
việc tông đồ nhưng tìm cách lấp đầy khoảng trống trong con tim bằng cách
vun quén của cải vật chất, không phải vì cần thiết nhưng chỉ vì để cảm
thấy an toàn. Trong thực tế của cải không thể mang theo mình vì “khăn
liệm không có túi” và mọi kho tàng vật chất của chúng ta- cả những tặng
phẩm- không bao giờ có thể lấp đầy khoảng trống, trái lại nó càng làm
cho ta ra nặng nề hơn. Với những người ấy, Chúa lặp lại: “Ngươi bảo: nay
tôi giầu có, đã đầy đủ của cải rồi, tôi chẳng cần gì nữa. Nhưng ngươi
không biết mình là kẻ bất hạnh, khốn nạn, một kẻ nghèo, mù lòa và trần
trụi… Vậy ngươi hãy nhiệt thành và hoán cải” (Kh 3,17-19). Việc vun quén
của cải chỉ làm cho ra nặng nề và làm cho hành trình trở nên chậm chạp
hơn! Và tôi nghĩ đến một giai thoại: có lần các tu sĩ dòng Tên Tây Ban
Nha mô tả dòng như một đoàn “kỵ binh thanh thản của Giáo Hội”. Tôi nhớ
việc dọn nhà của một tu sĩ dòng Tên còn trẻ tuổi, trong khi chất lên xe
vận tải bao nhiêu đồ đạc: hành lý, sách vở, vật dụng, quà tặng, thì một
tu sĩ dòng Tên cao niên quan sát và mỉm cười nói: đây có phải là kỵ binh
thanh thản của Giáo Hội không?”. Những cuộc dọn nhà của chúng ta chỉ
cho thấy căn bệnh này.
14. Bệnh khép kín. Việc
lôi kéo, quy tụ lập nhóm để thuộc về nhau coi là quan trọng hơn cả
thuộc về Thân Mình Chúa Kitô. Căn bệnh này khởi đi từ những ý hướng tốt,
nhưng với thời gian nó trở nên xấu, thành thư “ung nhọt”, đe dọa sự hài
hòa nơi Thân Mình Chúa Kitô và gây nên bao gương mù, nhất là cho những
anh em mới đi vào đời tu. Bè nhóm chính là mối nguy hiểm nhất. Đó là sự
ác đánh từ bên trong, và như Chúa Kitô đã nói, “nước nào chia rẽ bên
trong thì nó sẽ tự tàn lụi” (Lc 11,17).
15. Cuối cùng là bệnh tìm kiếm lợi lộc trần gian và tính phô trương.
Khi công tác tông đồ biến việc phục vụ thành quyền lực, và biến quyền
lực của mình nên như thứ hàng hóa để kiếm chác những lợi lộc trần gian
và củng cố quyền hành. Đó là bệnh của những người tìm cách gia tăng vô
độ quyền lực và để đạt được mục tiêu đó, họ vu khống, mạ lỵ và làm mất
thanh danh người khác, thậm chí đưa lên cả lên mặt báo và tạp chí.
Thường thì chính họ muốn biểu dương và chứng tỏ mình có khả năng hơn
người khác. Căn bệnh này cũng gây hại rất nhiều cho Thân Mình, vì nó làm
cho con người đi tới chỗ biện minh việc sử dụng bất kỳ phương tiện nào
để đạt được mục đích, thường là nhân danh công lý và sự minh bạch. Và ở
đây tôi nhớ đến một linh mục đã gọi các ký giả đến để kể cho họ (điều mà
người linh mục này bịa đặt) về những chuyện riêng tư của những linh mục
khác và của giáo dân. Vấn đề là vị linh mục ấy chỉ muốn được xuất hiện
trên trang nhất của báo chí, và như thế cảm thấy mình có “quyền hành và
hấp dẫn”, nhưng tạo ra bao nhiêu đau khổ cho những người khác và cho
Giáo Hội! Thật một là kẻ đáng thương!
